لیتیوم دی‌سیلیکات یا زیرکونیا؟ انتخاب متریال روکش برای دندان‌های قدامی و خلفی
ِِDT.Erfan«برای این دندان لیتیوم دی‌سیلیکات بزنم یا زیرکونیا؟» از سؤال‌هایی است که زیاد پشت تلفن می‌شنویم. جواب کوتاه: در قدامی‌ها، جایی که زیبایی حرف اول را می‌زند، لیتیوم دی‌سیلیکات (Lithium disilicate) انتخاب رایج‌تری است؛ در خلفی‌ها، وقتی فضای تراش کم است یا بیمار دندان‌قروچه دارد، زیرکونیای مونولیتیک دست ما را بازتر می‌گذارد.
جواب دقیق‌تر به چهار چیز بستگی دارد: فضای تراش، رنگ زمینه‌ی دندان، بار اکلوزالی و شرایط سمان کردن.
دو متریال با دو منطق متفاوت
لیتیوم دی‌سیلیکات یک سرامیک شیشه‌ای است. فاز شیشه‌ای‌اش نور را شبیه مینای طبیعی عبور می‌دهد و با اسید هیدروفلوئوریک اچ می‌شود، پس می‌توان آن را با سیلان و سمان رزینی به‌صورت ادهزیو باند کرد. بخشی از استحکام نهایی روکش از همین باند می‌آید.
زیرکونیا ساختار پلی‌کریستالین دارد و فاز شیشه‌ای ندارد. اچ نمی‌شود، استحکام خمشی‌اش به‌مراتب بالاتر است و در بسیاری از کیس‌ها با سمان معمولی هم گیر کافی پیدا می‌کند. ضعف قدیمی‌اش اپک بودن بود.
اگر می‌خواهید اندیکاسیون‌ها و پروتکل‌های باند هر دو متریال را با جزئیات بیشتری مرور کنید، مقاله‌ی مروری انگلیسی BMC Oral Health درباره‌ی وضعیت فعلی لیتیوم دی‌سیلیکات و زیرکونیا جمع‌بندی خوبی دارد.
روکش لیتیوم دی‌سیلیکات برای دندان‌های قدامی
در قدامی، اولین چیزی که نگاه می‌کنیم رنگ استامپ است. روی استامپ طبیعی و روشن، لیتیوم دی‌سیلیکات با شفافیت متوسط یا بالا کنار دندان‌های مجاور گم می‌شود؛ مخصوصاً در لبه‌ی انسیزال و یک‌سوم سرویکال، جایی که روکش‌های اپک زودتر خودشان را نشان می‌دهند.
استامپ تیره ماجرا را عوض می‌کند. دندان درمان ریشه‌شده‌ای که تغییر رنگ داده، یا کور فلزی، از زیر یک روکش شفاف پیدا می‌شود. اینجا دو راه داریم: اینگات اپک‌تر لیتیوم دی‌سیلیکات با ضخامت بیشتر، یا کوپینگ زیرکونیا با پوشش سرامیک. انتخاب بین این دو را فضای تراش تعیین می‌کند.
روش عکاسی و ثبت رنگ را در راهنمای انتخاب شید قدم‌به‌قدم نوشته‌ایم.
شرط دیگرِ قدامی‌ها ایزوله است. اگر می‌توانید میدان کار را خشک نگه دارید و مارجین روی مینا یا هم‌سطح لثه است، باند ادهزیو همان چیزی است که لیتیوم دی‌سیلیکات برایش ساخته شده.
روکش زیرکونیا برای دندان‌های خلفی
در مولرها سؤال اصلی معمولاً فضاست. اگر کراون کلینیکی کوتاه است یا فضای اکلوزالی کم، زیرکونیای مونولیتیک با ضخامت کمتری به استحکام کافی می‌رسد و تراش کمتری لازم دارد.
دندان‌قروچه و فک‌فشاری هم کفه را به سمت زیرکونیای یک‌تکه سنگین می‌کند. در روکش‌های لایه‌ای، یعنی سرامیک روی زیرکونیا، خطر اصلی چیپ شدن لایه‌ی پوششی است. برای همین در خلفیِ این بیماران کار مونولیتیک را ترجیح می‌دهیم و سطح اکلوزال را صاف و پالیش‌شده تحویل می‌دهیم تا دندان مقابل کمتر سایش ببیند.
پرمولرهای بالا منطقه‌ی خاکستری‌اند. اگر در لبخند بیمار پیدا هستند و فضای تراش کافی است، لیتیوم دی‌سیلیکات. اگر فضا کم است یا بار اکلوزالی سنگین، زیرکونیا با شفافیت بالا گزینه‌ی منطقی‌تری است.
سمان کردن؛ جایی که کلینیک تصمیم را می‌گیرد
گاهی شرایط سمان کردن بیشتر از خود دندان در انتخاب متریال اثر دارد.
- مارجین زیر لثه و ایزوله‌ی سخت: زیرکونیا را می‌توان با گلاس آینومر تقویت‌شده با رزین یا سمان رزینی سلف‌ادهزیو گذاشت که به خشکی کامل وابستگی کمتری دارند.
- کراون کوتاه با گیر مکانیکی کم: اینجا باند ادهزیو کمک می‌کند. لیتیوم دی‌سیلیکات با اچ و سیلان، و زیرکونیا با سندبلاست ملایم و پرایمر حاوی MDP باند قابل‌اعتمادی می‌گیرند.
- آلودگی بعد از امتحان: سطح داخلی هر دو متریال در دهان با بزاق آلوده می‌شود و روش تمیز کردنش برای هر متریال فرق دارد؛ دستور سازنده‌ی سمان را دنبال کنید.
در فرم سفارش چه بنویسید
بیشتر کیس‌هایی که در این بحث برمی‌گردند، به‌خاطر اطلاعات ناقص در فرم سفارش برمی‌گردند. این پنج مورد کار ما را دقیق‌تر می‌کند:
- متریال: نام متریال، و اگر زیرکونیاست، سطح شفافیتش. اگر مطمئن نیستید، بنویسید «با نظر لابراتوار».
- عکس استامپ: بعد از تراش، با تب شید کنارش.
- بایت و دندان مقابل: به‌خصوص وقتی خودتان فضای اکلوزالی را کم می‌دانید.
- سابقه‌ی پارافانکشن: دندان‌قروچه، فک‌فشاری یا شکستن روکش قبلی.
- روش سمان: چون روی طراحی سطح داخلی و فیت روکش اثر می‌گذارد.
همین موارد در چک‌لیست ارسال کیس مرتب کنار هم آمده‌اند. اگر اسکن می‌فرستید، پنج نکته برای ارسال اسکن و قالب هم به کارتان می‌آید.
اگر وقتی اسکن می‌رسد ببینیم فضا برای متریال انتخابی کم است، ترجیح می‌دهیم پیش از شروع کار با شما هماهنگ کنیم تا اینکه روکشی بسازیم که زیر حداقل ضخامت است.
انتخاب نهایی با دندانپزشک معالج و بر اساس شرایط بیمار است. اگر برای کیسی بین این دو مردد هستید، اسکن و عکس‌ها را از طریق فرم طرح درمان آنلاین بفرستید و در توضیحات بنویسید که نظر لابراتوار را هم می‌خواهید.